fbpx

Brynja Guðnadóttir

Innanhúshönnun - ráðgjöf 

PFAS og skyld efni   

Þótt efnið PFOS hafi verið bannað í yfir áratug hafa mörg skyld efni verið notuð í staðinn. Árið 2026 taka gildi nýjar reglugerðir á EES-svæðinu með víðtækari takmörkunum á öllum PFAS-flokknum. Markmiðið er að loka glufum og koma í veg fyrir að ný, hliðstæð eiturefni komi á markað undir öðrum nöfnum sem reynslan hefur sýnt að tilheyra sama skaðlega flokki.

Með því að herða kröfur um gagnsæi og takmarka notkun þessara eiturefna í heild sinni, frekar en að banna stök efnasambönd, er stigið stórt skref í átt að öruggari vörum og heilnæmari byggingarefnum.

Áhrif á heilsu og umhverfi

PFAS-efni eru oft kölluð „eilífðarefni“ því þau brotna ekki niður í náttúrunni. Þegar þau hafa verið tekin í notkun verða þau varanlegur hluti af hringrásinni í umhverfi okkar.

Dreifing og innivist

Sameindir í PFAS-húðuðum vörum losna úr efninu með tímanum, blandast ryki eða berast út í andrúmsloftið sem við öndum að okkur innandyra. Þannig eiga efnin greiða leið inn í líkamann, þar sem þau safnast upp í blóði og vefjum og skiljast mjög hægt út.

Áhrif á lífverur

Rannsóknir benda til þess að uppsöfnun PFAS geti truflað hormónakerfi líkamans og haft áhrif á ónæmiskerfið, frjósemi og þroska. Börn og barnshafandi konur eru talin vera í mestri hættu gagnvart þessum efnum þar sem líkaminn er viðkvæmari á vaxtarskeiði.

Hringrásin í náttúrunni

Vandamálið einskorðast ekki við innivistina. Þegar vörum er hent eða efni skolast af mannvirkjum berast þau út í grunnvatn, ár og höf. Þar sem þau brotna ekki niður safnast þau upp í fæðukeðjunni, sérstaklega í fiskum og fuglum, og geta borist í drykkjarvatn langt frá upprunastað sínum.

pfas montageListi yfir fyrirtæki sem nota ekki PFAS í vörur sínar, https://pfascentral.org/pfas-free-products

Mynd af vörum sem innihalda oft PFAS: https://greensciencepolicy.org  


 

Image
Image
Image
Image
Image
Image